DEC 2004 onmoet ik Paulo:
Ik ontmoet Paulo - toen 21 jaar – bij een bijeenkomst voor (ex) ama’s: alleenstaande minderjarige asielzoekers. Dit zijn jongeren die zonder ouders of begeleiders naar Nederland zijn gevlucht en tot hun 18e hier mogen blijven. Daarna kunnen ze proberen om een verblijfsvergunning te krijgen, maar in veel gevallen lukt dat niet en worden ze illegaal of moeten terug. Paulo woont op dat moment in een asielzoekerscentrum in Amstelveen (zie foto). Hij houdt van race-auto’s en van voetbal en vertelt dat hij in 2000 op 16-jarige leeftijd naar Nederland is gevlucht. Hij heeft na zijn 18e geprobeerd om hier langer te mogen blijven vanwege zijn geblesseerde knie. Deze heeft hij tijdens een voetbalwedstrijd bij FC Amstelland verdraaid en daarom moeten zijn kruisbanden worden vervangen. Maar het is niet gelukt een verblijfsvergunning te krijgen dus is hij uitgeprocedeerd en kan niet worden geopereerd. Omdat hij niet als illegaal in Nederland wil leven, werkt hij mee aan zijn terugkeer naar Angola. Maar hij is heel bang dat in Angola zijn been geamputeerd moeten worden door het gebrek aan gezondheidszorg daar: “Er lopen daar veel mensen met geamputeerde ledematen.” Hij wil liever niet terug naar Angola, omdat hij in Angola niemand heeft om naar terug te keren. Tijdens de burgeroorlog van 1975 tot 2002 is Paulo zijn moeder kwijtgeraakt toen hij met zijn broer door het leger werd meegenomen naar de hoofdstad Luanda. Zijn oudere broer werd naar een militair trainingskamp gestuurd maar omdat Paulo te jong was, kwam hij in een vluchtelingenkamp terecht. Daarvandaan is het hem gelukt te vluchten naar Nederland. Sindsdien heeft Paulo nooit wat van zijn broer en zijn moeder vernomen. “Angola zal heel moeilijk veranderen. Ik denk dat het altijd een slechte situatie zal blijven en dat de oorlog weer zal terugkomen.”

JAN: JONGE ANGOLEZEN NEDERLAND
Paulo heeft in Nederland een diploma Vervoertechniek gehaald en werkt als vrijwilliger voor een organisatie die is opgericht door jonge Angolezen in Nederland en heel toepasselijk JAN (Jonge Angolezen Nederland) heet: http://www.jongeangolezen.nl Jose Manuel is op dat moment de voorzitter. Hij is bevriend met Paulo en vertrekt binnenkort naar Angola, waar hij een organisatie wil oprichten die terugkerende jongere asielzoekers uit Nederland opvangt en helpt met het vinden van huisvesting en werk. De ideeën zijn er, Paulo: “We hebben een goed plan maar hebben alleen nog financiering nodig. Het zal moeilijk zijn om in Angola geld te vragen, want niemand gelooft dat je geen geld hebt als je uit Nederland komt.”

SEPT 2005
In het najaar van 2005 bel ik Paulo weer voor een afspraak voor een filmpje voor 26000 Gezichten van Leendert Pot, zie: http://www.26000gezichten.nl/films_all_live.php.
Paulo woont inmiddels in een ander asielzoekerscentrum in Amsterdam Noord en is voorzitter geworden van JAN omdat Jose binnenkort vertrekt naar Angola. Bij Fortis bank volgt Paulo een ondernemerscursus voor jongere asielzoekers die terugkeren naar hun land van herkomst. Hij is heel actief en straalt zelfvertrouwen uit want hij heeft een nieuw toekomstplan bedacht: Hij wil een mobiele garage zoals de ANWB in Angola starten.
Een organisatie in Maastricht van gepensioneerde leraren helpt jonge asielzoekers die terug zullen keren met het verwezenlijken van hun ondernemingsplan: http://www.stichtingwereldwijd.nl door gereedschap te verzamelen, te repareren en hen op te leiden voor een vak. Paulo heeft zijn ondernemingsplan klaar en ziet de toekomst rooskleurig tegemoet. Hij is alleen nog wel op zoek naar financiering voor het verschepen van de spullen, het kopen van een minibus en het maken van folders (zie bijlage). Hiervoor heeft hij nog ongeveer 10.000 euro nodig. Maar zijn tijd in Nederland raakt op en de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) die beoordeelt of iemand mag blijven, wordt ongeduldig. Paulo moet zich regelmatig melden bij het IOM (Internationale Organisatie Migratie) om te bewijzen dat hij actief bezig is met terugkeer. Paulo wil wel terug maar heeft meer tijd nodig om zich voor te bereiden: “Als ik terugga, dan heb ik helemaal niets en het leven in Luanda, de hoofdstad, is duur. Omdat ik hier niet mag werken, lukt het niet om geld hiervoor bij elkaar te krijgen voor het starten van mijn bedrijf.” Hij probeert sponsoren te vinden. “Wat ik minimaal nodig heb is een minibus, een demontage-machine voor de mobiele garage en geld… Ik heb gehoord dat er momenteel veel werkeloosheid is in Angola. Zonder geld kan ik gewoon niet terug. Ik heb daar wel vrienden – terugkeerders die ik hier heb leren kennen - maar die moeten ook voor zichzelf zorgen…” Uitgeprocedeerde asielzoekers die zoals Paulo tijdens de oude vreemdelingenwet (voor april 2001) Nederland binnen gekomen zijn, krijgen van de IOM 2300 euro mee maar dat is volgens Paulo lang niet voldoende. “Ik heb ruzie met de IND-ambtenaar omdat zij wil dat ik binnen een paar weken vertrek. Ik wil terug maar heb tijd nodig.”

KERST 2005
Het is Paulo gelukt om een sponsor te vinden. Het Nederlandse bedrijf Keurkozijn, schenkt hem een minibus. Paulo is in de wolken maar nu moet de bus nog verscheept worden. Hij brengt de bus naar stichting Wereldwijd om hem op te knappen. Daarvandaan gaat hij naar de haven om verscheept te worden naar Luanda, de hoofdstad van Angola. Nu heeft hij nog geld nodig. Behalve de 2300 euro die hij krijgt van de Organisatie voor Internationale Migratie (IOM) voor zijn vrijwillige terugkeer, heeft hij niets. Hij heeft een ondernemingsplan gemaakt met een begroting van 1000 euro om een mobiele garage in Angola op te zetten. Bij Fortisbank in Utrecht houdt hij samen met andere jongeren die terugkeren een presentatie voor zijn garage die een training gekregen van NFTE, zie: http://www.nftenederland.nl/. Fortis heeft deze cursus gefinancieerd. Tijdens de presentatie krijgt Paulo 500 euro uitgereikt van een sponsor, zoals te zien is in de documentaire. Een van de andere Angolese jongeren die een presentatie houden, zijn Americo die een snackbar met frikadellen en patat wil beginnen en Eddy die een sportcentrum voor jongeren wil opzetten. De jongeren krijgen voor hun enthousiasme en inzet en de trainers hebben alle vertrouwen in hun succes: Zij vormen de toekomst van Angola. Paulo’s toekomst lijkt er rooskleurig uit te zien, maar Paulo maakt zich zorgen en maakt een nerveuze indruk. Het einde van zijn verblijf in Nederland is in zicht.
Roy en ik zijn inmiddels druk met de voorbereidingen bezig om met Paulo mee terug te gaan naar Angola. Het is geen makkelijk land om binnen te komen. Het land maakt het toeristen zo moeilijk mogelijk om binnen te komen. Je hebteerst een uitnodigingsbrief uit Angola nodig, vervolgens een verplichte inenting tegen gele koorts en dan duurt het nog ongeveer 2 maanden voordat je een visum hebt. Blijkbaar hebben ze geen behoefte aan toeristen. Later begrijp ik waarom: de Angolese overheid heeft geld zat uit de inkomsten uit olie en diamanten.
Een paar dagen na kerst, krijg ik een telefoontje van Paulo dat zijn vlucht is geboekt. Vlak voor de jaarwisseling moet hij vertrekken. Wij wachten nog op het visum en kunnen pas in januari 2006 achterna vliegen. Hoe Roy en ik Paulo in Angola gevolgd en gefilmd hebben, ziet u in de 2e aflevering op 16 december. Dit researchverslag wordt vervolgd.